Tiếp tục tranh luận xung quanh việc bắt giữ tàu bay

Tại Việt Nam chưa từng có tiền lệ về việc bắt giữ tàu bay, các quy định pháp luật liên quan cũng chưa hề có hướng dẫn cụ thể... điều này khiến quá trình xây dựng Pháp lệnh thủ tục bắt giữ tàu bay cũng như việc lường trước các yếu tố phát sinh khi thực hiện Pháp lệnh gặp nhiều khó khăn.

Cần thiết để xử lý tranh chấp

Dự án xây dựng Pháp lệnh thủ tục bắt giữ tàu bay do Tòa án nhân dân tối cao soạn thảo. Theo đại diện TAND tối cao, thực tiễn những năm qua cho thấy, do chưa có quy định cụ thể về điều kiện, trình tự và thủ tục bắt giữ tàu bay nên chưa có yêu cầu nào gửi Tòa án đề nghị bắt giữ tàu bay.

Tuy nhiên, trong bối cảnh hoạt động hàng không ngày càng phát triển, có khoảng 40 hãng hàng không nước ngoài bay tới Việt Nam, trong nước cũng có từ 3 đến 4 hãng đang hoạt động, việc nhanh chóng ban hành Pháp lệnh là hết sức cần thiết. Nếu phát sinh tranh chấp, chúng ta khó có đủ hành lang pháp lý để thực hiện các biện pháp xử lý cần thiết, đảm bảo quyền lợi chính đáng của chủ nợ, chủ sở hữu, người thứ ba ở mặt đất bị thiệt hại hoặc những người khác có quyền và lợi ích đối với tàu bay.

Dự án Pháp lệnh thủ tục bắt giữ tàu bay quy định khá cụ thể về thẩm quyền, trình tự, thủ tục bắt giữ tàu bay, áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, thi hành án dân sự, thực hiện tương trợ tư pháp và thẩm quyền, trình tự, thủ tục thả tàu bay đang bị bắt giữ.

Tiếp tục nhiều ý kiến trái ngược

Một lãnh đạo Cục Hàng không VN cho biết Luật Hàng không dân dụng mới được sửa đổi thay thế Luật năm 1991 đã cho phép Tòa án quyết định bắt giữ tàu bay để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp. Tuy nhiên, để thi hành quyền hạn này cần phải có trình tự, thủ tục bắt giữ tàu bay cụ thể. Các trình tự và điều kiện này đang được lấy ý kiến của các cơ quan hữu quan. Trong quá trình lấy ý kiến hoàn thiện dự án Pháp lệnh còn nhiều ý kiến khác nhau.

Tuần qua, Ủy ban Tư pháp của Quốc hội tiếp tục có các buổi làm việc, lấy ý kiến các đơn vị liên quan, chỉnh lý dự thảo Pháp lệnh bắt giữ tàu bay. Theo bà Lê Thị Thu Ba, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội hiện vẫn còn 7 vấn đề có nhiều ý kiến trái ngược.

Cụ thể là về thẩm quyền quyết định bắt giữ tàu bay; khái niệm kê biên với tàu bay; biện pháp bảo đảm tài chính cho yêu cầu bắt giữ tàu, thi hành và thời hạn bắt giữ; đảm bảo chức năng của Viện kiểm sát kiểm soát được việc bắt giữ tàu bay đúng pháp luật; quyền hạn và trách nhiệm của cơ quan ngoại giao, cơ quan giám định, định giá tàu bay...

Liên quan tới thẩm quyền quyết định bắt giữ tàu bay, Thường trực Ủy ban Tư pháp tán thành với các ý kiến cho rằng thẩm quyền thuộc về Tòa án nhân dân cấp tỉnh nơi có cảng hàng không, sân bay bị yêu cầu bắt giữ hạ cánh là phù hợp. Đương sự có yêu cầu bắt giữ tàu bay phải tìm hiểu xem tàu bay sẽ đến cảng hàng không nào để nộp đơn cho Tòa án cấp tỉnh nơi đó thụ lý.

Về kê biên tàu bay, Ủy ban Tư pháp cũng tán thành với việc không giải thích cụ thể khái niệm “kê biên tàu bay” trong Pháp lệnh mà khi thi hành án dân sự, cơ quan có thẩm quyền sẽ hướng dẫn bằng văn bản riêng.

Xung quanh biện pháp đảm bảo tài chính cho yêu cầu bắt giữ tàu bay để đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan, dự thảo Pháp lệnh sẽ được chỉnh lý theo hướng người yêu cầu bắt giữ tàu bay là chủ sở hữu cũng phải thực hiện biện pháp bảo đảm tài chính. Nếu người yêu cầu bắt giữ tàu bay là người được thi hành án trong điều kiện việc bắt giữ tàu bay là theo bản án, quyết định của tòa án thì không phải nộp bảo đảm tài chính. Vì việc xác định trách nhiệm của các bên đã được quyết định trong bản án.

Một trong những nội dung của Pháp lệnh nhận được nhiều ý kiến trái chiều là việc thi hành quyết định bắt giữ tàu bay, thả tàu bay đang bị bắt giữ và thời hạn bắt giữ. Sau khi lắng nghe các ý kiến đóng góp, bản dự thảo Pháp lệnh đã chỉnh lý cho rằng việc giao cho Giám đốc cảng vụ 1 quyết định bắt giữ tàu bay để thực hiện và 1 quyết định nữa để Giám đốc cảng chuyển giao cho người chỉ huy tàu bay thi hành là hợp lý.

Về thời hạn bắt giữ tàu bay, dù có ý kiến cho rằng cần kéo dài thời hạn bắt giữ để phục vụ cho việc giải quyết vụ án tại Tòa nhưng Ủy ban Tư pháp ủng hộ phương án: Trong thời hạn bắt giữ tàu bay mà người yêu cầu bắt giữ tiếp tục yêu cầu kéo dài thời gian bắt giữ thì quyết định bắt giữ sẽ có hiệu lực cho đến khi có quyết định mới của Tòa án về vấn đề này.

Theo Ủy ban Tư pháp, báo cáo giải trình tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Pháp lệnh thủ tục bắt giữ tàu bay sẽ được hoàn thiện để trình UB Thường vụ Quốc hội xem xét trong thời gian sớm nhất.

Nam Anh